6. Onderzoek naar de genetische en erfelijke aspecten van MS en remyelinisatie
Multiple sclerose (MS) is een ziekte waarbij veel verschillende genetische factoren een rol spelen. In plaats van één oorzaak, dragen honderden kleine genetische variaties elk een beetje bij aan het risico om MS te krijgen. Veel van deze varianten zijn actief in immuuncellen, zoals T- en
Binnen het Holtman-lab in het UMC Groningen proberen we deze complexiteit beter te begrijpen. In het Netherlands Neurogenomics Database (NND) project combineren we unieke gegevens van de Nederlandse Hersenbank, waaronder klinische informatie, genetische data en hersenweefsel van MS-patiënten. Door deze gegevens samen te analyseren, hebben we drie verschillende ziekteprocessen binnen MS geïdentificeerd (de Boer et al., Acta Neuropathologica, 2024). Eén van deze processen lijkt mogelijk samen te hangen met genetische factoren.
Daarnaast hebben we, samen met Karim Kreft (University of Nottingham), drie genetische subtypes van MS gevonden die verschillen in ziekteverloop en klachten (Kreft et al., Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 2026). Eén van deze subtypes heeft een ernstiger verloop en reageert minder goed op medicatie. Dit helpt ons beter te begrijpen waarom behandelingen niet voor iedereen even goed werken.
Ook binnen het Jonker-lab wordt gewerkt aan het beter begrijpen van de genetica van MS. Zij hebben een techniek opgezet, genaamd MPRA (Massively Parallel Reporter Assay), waarmee onderzocht kan worden welke genetische varianten daadwerkelijk invloed hebben op celtype specifieke genactiviteit. Dit helpt om de stap te maken van genetische risicofactoren naar het begrijpen van hun functionele effect in cellen.
Samen dragen deze studies bij aan een beter begrip van MS en vormen ze een belangrijke stap richting meer gepersonaliseerde diagnose en behandeling.
Projecten
De rol van de individuele Genetische code op het MS-ziekteverloop
ONDERZOEKERS – Inge R. Holtman, Bart Eggen, Erik Boddeke, Inge Huitinga
PROJECT: Multiple sclerosis (MS) is erg divers in de manier waarop het zich manifesteert en verloopt. Twee mensen met MS met vergelijkbare beginstadia, kunnen een zeer verschillend ziekteverloop hebben, terwijl twee andere mensen met MS met verschillende beginstadia een vergelijkbaar ziekteverloop kunnen doormaken. Op dit moment begrijpen we deze diversiteit nog niet goed, waardoor het moeilijk is om te voorspellen hoe het ziekteproces voor een specifieke patiënt zal gaan verlopen.
Momenteel zijn er zo’n tweehonderd locaties geïdentificeerd in het genoom die de kans op het krijgen van MS beïnvloeden. Het is echter grotendeels onbekend hoe deze genetische locaties invloed uitoefenen op de gevoeligheid voor MS en het verloop van MS. Om beter te leren begrijpen wat de individuele genetische code doet met de hersenen, hebben we een onderzoeksplan geschreven voor ‘the Netherlands Neurogenomics Database’ in samenwerking met de Nederlandse Hersenbank (NHB).
In dit project combineren we klinische parameters, neuropathologische informatie en genetische achtergrond van een groot aantal donoren met verschillende hersenziektes, waaronder MS. Met behulp van deze database onderzoeken wij de moleculaire en genetische mechanismen die ten grondslag liggen aan MS, zodat we leren begrijpen waar de diversiteit in het ziekteverloop vandaan komt en dat hopelijk beter leren voorspellen.
Donoren aan de NHB zijn enorm belangrijk, en helpen ons om dit onderzoek te doen. Zij zijn de echte helden van dit en vele andere projecten!
De erfelijke aanleg in MS verklaard: Op zoek naar de belangrijke genen voor MS in de cellen die ertoe doen
ONDERZOEKERS – Aaron Daniel Ramirez-Sanches, Iris Jonkers, Karim Kreft, Jan Meilof
PROJECT: MS wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door ons erfelijk/genetisch materiaal (
Daarom gaan we kijken naar de bouwstenen in deze regio’s en onderzoeken we wat voor problemen deze afwijkende bouwstenen veroorzaken in de cellen en organen die belangrijk zijn in MS: Het afweersysteem (
In al aanwezige erfelijke gegevens van een grote groep mensen gaan we alle
Financiële bijdrage van Stichting MS Research (19-1060)
Brug tussen beeldvormingsfenotypes en genomics in de precisiegeneeskunde
ONDERZOEKERS – Shivam Kumar, Inge Holtman
Dit project wordt ondersteund door een Chan Zuckerberg Initiative-beurs die is verkregen door het Holtman-lab in samenwerking met de Nederlandse Hersenbank voor de Netherlands Neurogenomics Database.
EBV en genetische aanleg zorgen voor het ontstaan van MS
ONDERZOEKERS: Peer Wubbolts (MSCNN), Iris Jonkers (MSCNN), M.M. van Luijn (ErasMS)
Financiële bijdrage van Stichting MS Research (23-1205)